زمان تقریبی مطالعه: 7 دقیقه
 

شیر مایع





شیر به معنای مایع ای هست، که از غدد پستانى انسان یا حیوان ماده ترشح مى‏کند و در بابهاى طهارت، صوم، زکات، حج، تجارت، عاریه، نکاح، اطعمه و اشربه و دیات سخن گفته‏اند.


۱ - احکام شیر




۲ - شیر مردار غیر نجس العین



در پاک یا نجس بودن شیر موجود در پستانِ مردار غیر نجس العین اختلاف است.

۳ - خون موجود در شیر



خونی که گاه هنگام دوشیدن، در شیر دیده مى‏شود، نجس، و نجس کننده شیر است.
[۵] العروة الوثقى‏ ج۱، ص۱۳۳.


۴ - روزه زن شیرده



بر زنى که بچه شیر مى‏دهد و شیرش کم است، در صورتى که روزه گرفتن براى او یا فرزندش زیان داشته باشد، جایز نیست روزه بگیرد؛ لیکن قضای روزه‏هاى نگرفته بر او واجب است؛ چنان که در صورت زیان آور بودن روزه براى فرزند، کفاره نیز بر عهده‏اش ثابت مى‏شود؛ اما اگر روزه براى خودش ضرر داشته باشد، بنابر قول مشهور کفّاره واجب نخواهد بود.

۵ - افطار کردن با شیر



افطار کردن با شیر مستحب است.

۶ - شیر به عنوان زکات فطره



پرداخت شیر به عنوان زکات فطره کفایت مى‏کند.

۷ - تصرّف در حیوان قربانى حج



تصرّفاتى همچون سوار شدن و دوشیدن شیر حیوانى که براى قربانی حج تعیین گردیده، در صورت زیان نداشتن براى حیوان یا بچه‏اش، جایز است و بنابر قول مشهور، در این حکم، تفاوتى میان قربانى واجب شده با نذر یا کفّاره و غیر آن، مانند قربانى تعیین شده به اشعار یا تقلید نیست.برخى در فرض نخست، تصرف در قربانى را جایز ندانسته و در صورت تصّرف، فرد را ضامن دانسته و در صورت نوشیدن شیر قربانى، پرداخت مثل یا قیمت آن را به فقرای حرم واجب دانسته‏اند.

۸ - کفّاره تصرف در آهوی حرم



کفّاره گرفتن و دوشیدن و خوردن شیر آهوی حرم در حال احرام، قربانى کردن یک گوسفند و پرداخت بهای شیر نوشیده شده به فقرا است. در اینکه این حکم اختصاص به آهو دارد یا شامل دیگر صیدها نیز مى‏شود، اختلاف است.

۹ - شیر توشه سفر کربلا



برداشتن توشه خوراکى خوب در سفر مستحب و در سفر زیارتی کربلا مکروه است و بهتر است در آن به نان و شیر اکتفا شود.

۱۰ - تجارت شیر موجود در پستان حیوان



خرید و فروش شیر موجود در پستان حیوان به جهت مجهول بودن آن صحیح نیست، حتى بنابر قول مشهور، اگر با کالایی معلوم، همچون مقدارى گندم یا شیر دوشیده شده ضمیمه شود. برخى تفصیل داده و گفته‏اند: اگر غرض اصلى از معامله، داد و ستد کالاى معلوم باشد و کالاى مجهول به تبع آن قصد شده باشد، معامله صحیح است؛ اما اگر غرض اصلى، شیر پستان باشد، معامله باطل خواهد بود.

۱۱ - تدلیس و ربا در حیوان شیرده



چند روز ندوشیدن حیوان، با هدف بسیار شیر ده نشان دادن، و در نتیجه گران‏تر فروختن آن، تدلیس در معامله به شمار رفته و از نظر تکلیفی حرام و از جهت وضعى موجب ثبوت حق فسخ براى خریدار در صورت جهل به آن است.
بنابر قول مشهور، شیر و فرآورده‏هاى آن، همچون ماست، پنیر و کره در مسئله ربا یک جنس به شمار مى‏روند. بنابراین، گرفتن زیادى هنگام معامله یکى از آنها با دیگرى ربا محسوب مى‏گردد.
البته شیر حیوانات مختلف، از قبیل گاو و گوسفند بنابر اجماع ادعا شده، دو جنس به شمار مى‏رود؛ از این رو، تفاضل در معامله شیر آنها ربا نخواهد بود.

۱۲ - انتفاع از گوسفند عاریه شده



از شرایط صحت عاریه عین، امکان انتفاع از آن با بقاى عین است، مانند عاریه دادن لباس و زیورآلات. بنابر این، عاریه دادن چیزى که با استفاده از بین مى‏رود، صحیح نیست؛ لیکن بنابر قول مشهور، مِنْحَه؛ یعنى عاریه دادن گوسفند جهت استفاده از شیر آن صحیح و از این حکم مستثنا استبر این حکم ادعاى اجماع نیز شده است.
[۲۴] مفاتیح الشرائع ج۳، ص۱۶۷.


۱۳ - شیر خوردن و مَحرم شدن



از اسباب مَحرم شدن، شیر خوردن کودک از زن با شرایط خاص است

۱۴ - دوشیدن شیر حیوان



دوشیدن شیر حیوان در صورتى که براى بچه آن زیان آور باشد جایز نیست؛ چنان که ندوشیدن و باقى گذاشتن آن در پستان حیوان بدون نیاز بچه‏اش به آن- به جهت تضییع مال- مکروه یا حرام است.

۱۵ - نوشیدن شیر حیوان



نوشیدن شیر، بویژه شیر گاو مستحب است. برخى روایات از شیر به عنوان غذاى پیامبران نام برده و براى آن خواصى از جمله: بر طرف کردن ضعف بدن، رویاندن گوشت و محکم کردن استخوان، بر شمرده‏اند.
شیر حیوان از نظر حلال و حرام بودن تابع گوشت آن است. بنابر این، شیر حیوانات حلال گوشت، همچون گاو و گوسفند و شتر، حلال و شیر حیوانات حرام گوشت از قبیل درندگان حرام است؛
چنان که شیر حیوان حرام گوشت بالعرض، از قبیل حیوان نجاست خوار و وطی شده انسان نیز حرام است.
[۳۲] مهذب الأحکام ج۲۳، ص۱۴۰.

شیر الاغ همچون گوشت آن مکروه است؛ هرچند برخى در کراهت شیر آن اشکال کرده‏اند.

۱۶ - استبرا حیوان تغذیه کرده از خوک



حیوان حلال گوشتى که از شیر خوک تغذیه کرده و بر اثر آن استخوانش محکم شده است، گوشت و نسل آن حرام خواهد بود و اگر خوردن شیر در حدّ محکم شدن استخوانش نباشد، خوردن گوشتش کراهت دارد و مستحب است به مدت هفت روز استبرا شود.
بدین گونه که در این مدت، تنها از شیر حیوان حلال گوشت تغذیه کند و در صورت شیر خوار نبودن، جو و مانند آن بخورد.
حکم یاد شده اختصاص به خوک دارد و شامل سگ نمى‏شود.

۱۷ - دیه و شیر



در جنایت وارد بر زن که موجب خشک یا کم شدن شیر وى و یا عدم امکان خروج آن از پستان گردد، ارش ثابت است.

۱۸ - پانویس


 
۱. المقنعة، ص۵۸۳.    
۲. شرائع الإسلام ج۴، ص۷۵۲.    
۳. مسالک الأفهام ج۱۲، ص۵۶.    
۴. جواهر الکلام ج۵، ص۳۲۸-۳۳۰.    
۵. العروة الوثقى‏ ج۱، ص۱۳۳.
۶. جواهر الکلام ج۱۷، ص۱۵۱-۱۵۲.    
۷. الحدائق الناضرة ج۱۳، ص۴۲۷-۴۲۹.    
۸. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۵۶.    
۹. وسائل الشیعة ج۱۰، ص۱۵۸.    
۱۰. جواهرالکلام ج۱۵، ص۵۱۴.    
۱۱. العروة الوثقی‌ ج۴، ص۲۱۸.    
۱۲. الحدائق الناضرة ج۱۷، ص۱۹۳-۱۹۵.    
۱۳. جواهر الکلام ج۱۹، ص۲۰۹-۲۱۰.    
۱۴. مسالک الأفهام ج۲، ص۳۱۶.    
۱۵. جواهر الکلام ج۲۰، ص۲۷۲-۲۷۳.    
۱۶. جواهر الکلام ج۱۸، ص۱۶۵-۱۶۶.    
۱۷. وسائل الشیعة ج۱۱، ص۴۲۲.    
۱۸. الروضة البهیة ج۳، ص۲۸۱-۲۸۲.    
۱۹. الحدائق الناضرة ج۱۸، ص۴۸۷.    
۲۰. جواهر الکلام ج۲۳، ص۲۶۲-۲۶۴.    
۲۱. جواهر الکلام ج۲۳، ص۳۵۰.    
۲۲. جواهر الکلام ج۲۳، ص۳۵۷.    
۲۳. الحدائق الناضرة ج۲۱، ص۴۹۵.    
۲۴. مفاتیح الشرائع ج۳، ص۱۶۷.
۲۵. جواهرالکلام ج۲۹، ص۲۶۴.    
۲۶. جواهرالکلام ج۳۱، ص۳۹۶-۳۹۷.    
۲۷. وسائل الشیعة ج۲۵، ص۱۰۹-۱۱۲.    
۲۸. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۹۵-۳۹۷.    
۲۹. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۹۴-۳۹۵.    
۳۰. تحریر الوسیلة ج۲، ص۱۵۹.    
۳۱. تحریر الوسیلة ج۲، ص۱۶۰.    
۳۲. مهذب الأحکام ج۲۳، ص۱۴۰.
۳۳. جواهر الکلام ج۳۶، ص۳۹۴-۳۹۵.    
۳۴. مسالک الأفهام ج۱۲، ص۳۰.    
۳۵. جواهر الکلام ج۳۶، ص۲۸۲-۲۸۳.    
۳۶. جواهر الکلام ج۴۳، ص۲۶۳.    


۱۹ - منبع


فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت، ج۴، ص۷۷۱.    


رده‌های این صفحه : روزه | فقه | نجاسات




آخرین نظرات
کلیه حقوق این تارنما متعلق به فرا دانشنامه ویکی بین است.